تاریخچه گیتار یکی از جذابترین داستانهای موسیقی جهان است. این ساز زهی که امروزه در تمام ژانرها از کلاسیک تا راک و متال حضور دارد، ریشههایی هزاران ساله دارد و تحت تأثیر تمدنهای مختلف از ایران باستان تا اسپانیا و آمریکا تکامل یافته است. آیا میدانستید که کلمه "گیتار" احتمالاً از واژه یونانی "kithara" و عربی-اندلسی "qīthārah" گرفته شده و پسوند "تار" در آن میتواند به ریشههای ایرانی اشاره کند؟
در این مقاله جامع، به بررسی کامل تاریخچه گیتار از دوران باستان تا عصر الکتریک میپردازیم، نقش کلیدی زریاب ایرانی، تحولات ساختاری، تفاوت گیتار کلاسیک و فلامنکو و تأثیر آن بر موسیقی مدرن را مرور میکنیم.
برای خرید گیتار و همچنین اطلاع از قیمت گیتار با شماره های درج شده در سایت تماس بگیرید .
ریشههای باستانی گیتار (۳۵۰۰ سال پیش از میلاد)
تاریخچه سازهای زهی شبیه گیتار به هزاران سال پیش برمیگردد. قدیمیترین شواهد تصویری از سازهای زهی در تمدنهای بینالنهرین (حدود ۳۵۰۰–۳۲۰۰ ق.م) یافت شده است. در مصر باستان، سازهایی شبیه به تنبور (tanbur) با گردن بلند و چند سیم وجود داشت.
- عود یا بربط ایرانی (حدود ۲۰۰۰–۱۵۰۰ ق.م): یکی از مهمترین اجداد گیتار، بربط (به عربی: عود) بود که کاسهای شبیه سینه مرغابی داشت. این ساز در ایران باستان توسط نوازندگانی مانند باربد، رامتین و نکیسا نواخته میشد و بعدها به سراسر خاورمیانه گسترش یافت.
- انتقال به اروپا: در قرن هشتم میلادی، اعراب عود را به شبهجزیره ایبری (اسپانیا) بردند. این ساز پایه لوت اروپایی شد که تا قرن ۱۷ میلادی محبوب بود.
نقش کلیدی زریاب ایرانی در شکلگیری گیتار (قرن ۹ میلادی)
زریاب (ابوالحسن علی بن نافع، اواخر قرن هشتم میلادی) نوازنده، خواننده و موسیقیدان ایرانیتبار بود که در دربار هارونالرشید آموزش دید. او توسط عبدالرحمن دوم به اندلس (اسپانیا) دعوت شد و مدرسه موسیقی در قرطبه تأسیس کرد.
زریاب عود را بهبود بخشید، سیم پنجم اضافه کرد و تکنیکهای نوازندگی را گسترش داد. بسیاری از مورخان ایرانی و برخی منابع غربی، ریشه گیتار مدرن را به فعالیتهای او در اندلس نسبت میدهند. نام "گیتار" از "قیتارا" یا "کیتارا" گرفته شده که خود از "قیثاره" عربی-اندلسی میآید – و پسوند "تار" آن یادآور سازهای ایرانی مانند تار و سهتار است.
تحول گیتار در اسپانیا (قرن ۱۶ تا ۱۹)
در قرن ۱۵–۱۶، سازهایی مانند ویوئلا (vihuela) و گیتارا لاتینا در اسپانیا رواج یافتند که شکل ساعت شنی داشتند و ۴–۵ دسته سیم (course) داشتند.
- قرن ۱۹: آنتونیو تورس جورادو (۱۸۱۷–۱۸۹۲) پدر گیتار مدرن شناخته میشود. او بدنه را بزرگتر کرد، الگوی تقویتکننده فن (fan bracing) را ابداع کرد و استاندارد شش سیم جداگانه را تثبیت نمود. طراحیهای او پایه تمام گیتارهای کلاسیک امروزی است.
تفاوت گیتار کلاسیک و فلامنکو در تاریخچه و ساخت
هر دو از سنت اسپانیایی هستند، اما اهداف متفاوتی دارند:
| ویژگی | گیتار کلاسیک | گیتار فلامنکو |
|---|---|---|
| چوب رویه (Top) | سدر (cedar) یا صنوبر (spruce) | اغلب صنوبر آلمانی یا صنوبر روشن |
| پشت و کنارهها | رزوود (rosewood) یا ماهون | سایپرس (cypress) روشن یا سرو |
| صدا | نرم، گرم، ساستین طولانی، دلپذیر | زبر، پرضرب، پروجکشن بالا، percussive |
| ساختار | بدنه عمیقتر، اکشن بالاتر | بدنه نازکتر و سبکتر، اکشن پایینتر |
| کاربرد | موسیقی کلاسیک، سولوهای پیچیده | فلامنکو، ضربههای قوی (golpe) |
گیتار فلامنکو اغلب golpeador (صفحه ضربهگیر پلاستیکی) دارد تا از ضربههای انگشت محافظت شود. در نوع blanca (سفید) از سایپرس استفاده میشود و در negra (سیاه) از رزوود تیرهتر برای ساستین بیشتر.
برای خرید گیتار لکتریک و همچنین اطلاع از قیمت گیتار با شماره های درج شده در سایت تماس بگیرید .
ورود به عصر مدرن: گیتار آکوستیک و الکتریک (قرن ۲۰–۲۱)
- ۱۹۲۰–۱۹۳۰: مهاجران اروپایی گیتار سیمفولادی را به آمریکا بردند. C.F. Martin الگوی X-bracing را ابداع کرد و مدل dreadnought را ساخت که صدای بلندتری داشت.
- ۱۹۳۱: اولین گیتار الکتریک تجاری توسط جورج بوچامپ و آدولف ریکنباکر ساخته شد.
- ۱۹۴۶–۱۹۵۴: لئو فندر Esquire (بعداً Telecaster) و Stratocaster را معرفی کرد که استاندارد گیتار الکتریک شد. گیبسون Les Paul را ساخت که هنوز محبوب است.
- دهه ۱۹۵۰ به بعد: الکتریک گیتار در راک، بلوز، جاز و متال غوغا کرد و هنرمندانی مانند جیمی هندریکس، اریک کلپتون و ادوارد ون هیلن آن را به اوج رساندند.
نتیجهگیری: گیتار، میراث جهانی موسیقی
تاریخچه گیتار نشاندهنده تبادل فرهنگی عظیم است: از بربط ایرانی و زریاب تا تحولات اسپانیایی و انقلاب الکتریک آمریکایی. امروز گیتار با بیش از ۱۰۰ میلیون نوازنده فعال، یکی از محبوبترین سازهای جهان است.
اگر به دنبال خرید گیتار کلاسیک، فلامنکو، آکوستیک یا الکتریک هستید، فروشگاه موسیقی بتهوون به عنوان فروشگاه آنلاین گیتار معتبر، با بهترین برندها و قیمتهای رقابتی در خدمت شماست. برای مشاوره رایگان، اطلاع از قیمت گیتار یا مشاهده انواع گیتار، همین حالا به دستهبندی گیتار سایت سر بزنید یا با کارشناسان تماس بگیرید!