آناتومی گیتار

نوازندگی گیتار فراتر از فشردن سیم‌ها و اجرای ملودی است؛ این هنر مستلزم شناخت دقیق ابزاری است که در دست دارید. آناتومی گیتار، دانشی است که هر نوازنده، از مبتدی تا حرفه‌ای، باید بر آن مسلط باشد. شناخت اجزای ساز نه تنها به شما در نوازندگی بهتر کمک می‌کند، بلکه در هنگام خرید گیتار یا تعمیر و نگهداری آن، دیدگاهی تخصصی به شما می‌بخشد. در این مقاله از فروشگاه موسیقی بتهوون کرج، به کالبدشکافی دقیق این ساز محبوب می‌پردازیم.

چرا شناخت آناتومی گیتار اهمیت دارد؟

تصور کنید می‌خواهید یک خودرو بخرید اما تفاوت موتور و رادیاتور را نمی‌دانید! در دنیای موسیقی نیز، اگر با آناتومی گیتار آشنا نباشید، نمی‌توانید تشخیص دهید که چرا یک ساز صدای شفاف‌تری دارد یا چرا دسته‌ی یک گیتار تاب برداشته است. شناخت اجزا به شما کمک می‌کند تا:

1. در هنگام خرید، کیفیت ساخت را ارزیابی کنید.

2. مشکلات جزئی ساز را خودتان تشخیص دهید.

3. با اساتید و لوتیرها (سازندگان ساز) با زبان تخصصی صحبت کنید.

تقسیم‌بندی کلی بدنه گیتار

به طور کلی، آناتومی گیتار به سه بخش اصلی تقسیم می‌شود: سردسته (Headstock)، دسته (Neck) و بدنه (Body). هر کدام از این بخش‌ها میزبان قطعات کوچک‌تری هستند که هر یک وظیفه‌ای حیاتی در تولید صدا دارند.

۱. سردسته (Headstock): مرکز کنترل کوک

سردسته در بالاترین قسمت گیتار قرار دارد. وظیفه اصلی این بخش نگهداری گوشی‌ها و تحمل فشار سیم‌هاست.

گوشی‌های کوک (Tuning Pegs)

این قطعات که به آن‌ها ماشین‌هد (Machine Heads) نیز می‌گویند، برای شل یا سفت کردن سیم‌ها به منظور رسیدن به فرکانس دقیق (کوک) استفاده می‌شوند. در گیتار کلاسیک، این گوشی‌ها معمولاً در دو ردیف سه‌تایی روی سردسته قرار دارند، اما در گیتار الکتریک ممکن است به صورت شش‌تایی در یک سمت باشند.

شیطانک یا خرک بالا (Nut)

قطعه‌ای کوچک از جنس استخوان، پلاستیک یا گرافیت که در مرز بین سردسته و دسته قرار دارد. شیطانک وظیفه هدایت سیم‌ها از گوشی‌ها به سمت دسته و تعیین فاصله دقیق سیم‌ها از یکدیگر را بر عهده دارد. کیفیت شیطانک تأثیر مستقیمی بر ماندگاری کوک و طنین (Sustain) ساز دارد.

۲. دسته (Neck): پل میان نوازنده و صدا

دسته گیتار جایی است که جادوی انگشت‌گذاری اتفاق می‌افتد. این بخش از نظر ساختاری بسیار حساس است.

فینگربرد یا صفحه انگشت‌گذاری (Fingerboard)

قطعه چوبی نازکی که روی دسته چسبانده می‌شود. نوازنده سیم‌ها را روی این صفحه فشار می‌دهد. چوب‌های آبنوس (Ebony) و رزوود (Rosewood) به دلیل تراکم بالا، محبوب‌ترین چوب‌ها برای این بخش در آناتومی گیتار هستند.

فرت‌ها (Frets)

قطعات فلزی باریکی (معمولاً از جنس نیکل یا استیل) که به صورت عمودی روی فینگربرد کوبیده شده‌اند. فرت‌ها طول ارتعاشی سیم را تقسیم کرده و نت‌های مختلف را ایجاد می‌کنند. فاصله بین هر دو فرت، نشان‌دهنده نیم‌پرده است.

نشانگرهای پوزیشن (Inlays)

نقاط یا اشکالی که روی فینگربرد (معمولاً در فرت‌های ۳، ۵، ۷، ۹ و ۱۲) قرار دارند تا به نوازنده کمک کنند جای نت‌ها را سریع‌تر پیدا کند.

پیچ تنظیم دسته (Truss Rod)

یکی از اجزای حیاتی و پنهان در آناتومی گیتار (به جز اکثر گیتارهای کلاسیک)، تراس‌راد است. این میله فلزی در داخل دسته قرار دارد و با آچار آلن تنظیم می‌شود تا با خنثی کردن فشار سیم‌ها، از تاب برداشتن دسته جلوگیری کند.

۳. بدنه (Body): محفظه تشدید صدا

بدنه، بزرگ‌ترین بخش گیتار است و بیشترین تأثیر را در رنگ و حجم صدا دارد.

صفحه رویی (Top Soundboard)

در گیتارهای آکوستیک و کلاسیک، این صفحه قلب تپنده ساز است. لرزش سیم‌ها از طریق پل به این صفحه منتقل شده و باعث جابجایی هوا و تولید صدا می‌شود. صفحات "Solid" یا چوب یکپارچه، کیفیت بسیار بالاتری نسبت به صفحات لمینت دارند.

دهانه صدا (Sound Hole)

حفره‌ای دایره‌ای در مرکز بدنه که اجازه می‌دهد صدای تقویت شده در داخل جعبه، به بیرون پرتاب شود. در اطراف این حفره معمولاً طرح‌های تزئینی به نام رزت (Rosette) دیده می‌شود.

پل یا خرک پایین (Bridge)

قطعه‌ای چوبی که روی بدنه چسبانده شده و انتهای سیم‌ها به آن متصل می‌شود. در گیتارهای کلاسیک سیم‌ها به پل گره می‌خورند، اما در آکوستیک‌ها از پین‌های مخصوص (Bridge Pins) استفاده می‌شود.

تیغه خرک (Saddle)

قطعه‌ای باریک که روی پل قرار می‌گیرد و سیم‌ها مستقیماً روی آن سوار می‌شوند. زین یا سدل، ارتفاع سیم‌ها (Action) را تعیین می‌کند.

گلپید یا محافظ صفحه (Pickguard)

صفحه‌ای پلاستیکی که در کنار دهانه صدا نصب می‌شود تا از خط و خش ناشی از برخورد مضراب (پیک) به چوب بدنه جلوگیری کند.

۴. تفاوت آناتومی در گیتارهای الکتریک

در گیتارهای الکتریک، بدنه معمولاً توپر (Solid Body) است و اجزای الکترونیکی جایگزین دهانه صدا می‌شوند:

• پیکاپ‌ها (Pickups): آهنرباهایی که ارتعاش سیم را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کنند.

• پیچ‌های کنترل (Knobs): برای تنظیم حجم صدا (Volume) و تن (Tone).

• سلکتور (Pickup Selector): کلیدی برای انتخاب بین پیکاپ‌های مختلف.

• خروجی جک (Jack Plate): محل اتصال کابل گیتار به آمپلی‌فایر.

۵. متریال و چوب‌شناسی در آناتومی گیتار

نوع چوب به کار رفته در هر بخش، شخصیت صوتی ساز را تعیین می‌کند. در فروشگاه بتهوون کرج، ما همیشه تاکید داریم که به نوع چوب توجه کنید:

• چوب صنوبر (Spruce): رایج‌ترین چوب برای صفحه رویی با صدای درخشان.

• چوب ماهون (Mahogany): مناسب برای بدنه و دسته با صدای گرم و پرحجم.

• چوب افرا (Maple): بسیار سخت و مناسب برای دسته‌ی گیتارهای الکتریک.

۶. نگهداری از اجزای مختلف آناتومی ساز

اکنون که با اجزا آشنا شدید، باید بدانید چگونه از آن‌ها مراقبت کنید:

1. نظافت فرت‌ها: هر سال با سیم‌ظرف‌شویی بسیار نرم (Grade 0000) جرم روی فرت‌ها را پاک کنید.

2. روغن‌کاری گوشی‌ها: اگر گوشی‌ها سفت شده‌اند، یک قطره روغن چرخ خیاطی به چرخ‌دنده‌ها بزنید.

3. کنترل رطوبت: بدنه گیتار به دلیل ضخامت کم چوب، در برابر خشکی بسیار آسیب‌پذیر است. حتماً از رطوبت‌سازهای مخصوص داخل کیس استفاده کنید.

نتیجه‌گیری

شناخت آناتومی گیتار اولین قدم برای تبدیل شدن به یک نوازنده حرفه‌ای و یک خریدار هوشمند است. هر قطعه، از کوچک‌ترین فرت تا بزرگ‌ترین بخش بدنه، در هماهنگی کامل با یکدیگر عمل می‌کنند تا ارتعاش یک سیم ساده را به نجوایی دلنشین یا غرش یک ریف راک تبدیل کنند.

ما در فروشگاه موسیقی بتهوون کرج، مجموعه‌ای از بهترین گیتارهای دنیا را با استانداردهای دقیق ساختمانی گردآوری کرده‌ایم. اگر به دنبال خرید گیتار هستید یا می‌خواهید قطعات ساز خود را ارتقا دهید، تیم کارشناسان ما آماده‌اند تا بر اساس دانش آناتومی و ساختار ساز، بهترین پیشنهاد را به شما ارائه دهند.

راه‌های ارتباطی با ما:

• آدرس: کرج، خیابان درختی، پاساژ پیام، فروشگاه موسیقی بتهوون

• تلفن: ۰۲۶۳۳۵۰۱۸۶۲

• مشاوره: برای تست حضوری و بررسی آناتومی مدل‌های مختلف گیتار، همه روزه در خدمت شما هستیم.